Życie z cukrzycą

Dowiedziałeś się, że cukrzyca jest chorobą, która zmienia się z czasem. Z tego powodu, leczenie cukrzycy może również się zmieniać, w celu utrzymania prawidłowego poziomu cukru we krwi. Na początku leczenia cukrzycy typu 2 doustne leki przeciwcukrzycowe są zwykle wystarczające. Z czasem jednak potrzebna może okazać się insulina. Pamiętaj, że o leczeniu i stosowanej terapii zawsze decyduje lekarz.

Oto niektóre fakty na które należy zwrócić uwagę:

• Większość osób z cukrzycą typu 2 w końcu zaczyna przyjmować insulinę w celu kontroli jej poziomu cukru we krwi.
• Prawie trzy na dziesięć osób z cukrzycą korzysta dziś z insuliny łącznie z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub bez nich.

Typowe nieporozumienia
Mimo że leczenie insuliną może być konieczne, aby utrzymać stężenie cukru we krwi na odpowiednim poziomie, wiele osób z cukrzycą ma błędny pogląd na temat tej ważnej formy leczenia. Na przykład:

Niektórzy uważają, że leczenie  insuliną  oznacza, że ”przegrali”. Nic bardziej mylnego! Ze względu na fakt, iż cukrzyca zmienia się z czasem, należy dostosować leczenie do potrzeb, aby prawidłowo kontrolować stężenia cukru we krwi.

Inni obawiają się przyjmowania insuliny, ponieważ sądzą, że zastrzyki są bolesne. Jednak wiele osób, które przyjmują insulinę, uważa, że ich początkowe obawy na temat wstrzyknięć były  gorsze niż same iniekcje. Nowoczesna technika daje nam lepsze narzędzia do wstrzykiwania insuliny, takie jak wstrzykiwacze, czy krótsze i cieńsze igły. Gdy już wiesz, jak korzystać ze sprzętu i nauczyłeś się prawidłowej techniki wstrzykiwania insuliny, cały proces okaże się całkiem prosty.

Odpowiedzi na codzienne pytania osób leczonych insuliną
Jeśli bierzesz pod uwagę leczenie insuliną lub lekarz zalecił Ci jej podawanie, informacje w tym rozdziale są właśnie dla Ciebie. Możesz mieć pytania na temat sposobu działania insuliny, jej rodzajów, sposobów wstrzyknięć lub bezpieczeństwa podróżowania z insuliną i jej zapasem. Rozdział ten zawiera wiele informacji, których potrzebujesz w życiu codziennym:

W jaki sposób działa insulina:

Insulina jest hormonem białkowym, który pozwala na zamianę  pokarmu w energię. Podobnie jak wszystkie hormony produkowana jest przez gruczoł, w tym przypadku trzustkę. Dokładniej mówiąc, insulina jest wytwarzana przez specjalne komórki w trzustce zwane komórkami "beta". Twój organizm wykorzystuje insulinę, w celu wprowadzenia glukozy uzyskanej z żywności do komórek w całym organizmie, które następnie zużywają glukozę do produkcji energii. Organizm osób chorujących na cukrzycę nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny lub tkanki obwodowe nie umieją jej wykorzystać. Lecznicza insulina pozwala na zastąpienie tej, której trzustka sama nie może wytworzyć. Ze względu na fakt, że insulina jest białkiem, nie może być przyjmowana doustnie. Byłaby strawiona podobnie jak spożywane pokarmy. Dlatego też insulina przyjmowana jest w formie wstrzyknięć. W ciągu ostatniej dekady, wprowadzono na rynek różne typy insulin, po to aby spełniały różne potrzeby osób chorujących na cukrzycę.

Decyzja o przyjmowaniu  insuliny
Na początku może być ciężko zrozumieć, że musisz przyjmować insulinę. Jedno z pierwszych pytań, jakie ludzie zadają to "Dlaczego?" Krótka odpowiedź brzmi: Jeśli masz cukrzycę i organizm nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny lub nie używa jej prawidłowo, aby kontrolować stężenie cukru we krwi, należy ją uzupełnić. Nawet doustne leki przeciwcukrzycowe często muszą współpracować z insuliną, aby były skuteczne. Ostatecznie, jeśli Twój organizm wytwarza zbyt mało insuliny w celu wspomnianej współpracy, będziesz musiał rozpocząć przyjmowanie dodatkowej insuliny, która będzie pomagała kontrolować poziom cukru we krwi.

Fakty na temat przyjmowania insuliny
Ważne decyzje zawsze są trudne. Taka decyzja może być łatwiejsza, gdy będziesz znał niektóre fakty dotyczące przyjmowania insuliny:

• Wiele osób z cukrzycą typu 2 od pewnego momentu musi wstrzykiwać sobie insulinę.
• Przyjmowanie insuliny nie jest oznaką niepowodzenia, to inteligentna odpowiedź na zmieniające się potrzeby Twojego organizmu.
• Musisz przyjmować insulinę, jeśli nie możesz prawidłowo kontrolować poziomu cukru we krwi bez niej.

Oczywiście, podejmowanie decyzji obejmuje nie tylko branie pod uwagę suchych faktów, szczególnie jeśli chodzi o sprawy osobiste, jak na przykład konieczność przyjmowania insuliny.  Oto kilka pytań, które mogą pomóc w określeniu przez lekarza czy konieczne jest stosowanie insuliny:

• Czy starasz się dobrze kontrolować cukrzycę, ale ciągle słabo Ci to wychodzi?
• Czy kontrolowanie poziomu cukru we krwi jest dla Ciebie ważne?
• Jak długo chorujesz już na cukrzycę 2 typu?
• Czy często czujesz się zmęczony lub senny, zwłaszcza po posiłku?
• Czy lekarz sugerował Ci konieczność przyjmowania insuliny?

Obawy dotyczące przyjmowania insuliny
Normalne i zrozumiałe jest, że przed rozpoczęciem wstrzyknięć insuliny, wiele osób chce najpierw przemyśleć ten temat. Jeśli masz pytania, ważne jest, aby otrzymać natychmiastowe odpowiedzi. Oto niektóre z najczęściej zadawanych pytań na temat rozpoczynania wstrzyknięć insuliny:

• Czy przyjmowanie insuliny znaczy, że przegrałem?
• Czy zastrzyki bolą?
• Czy przyjmowanie insuliny oznacza, że jestem bardziej chory?
• Czy przybiorę na wadze?
• Jak nauczyć się dawać samodzielnie zastrzyk?
• Czy będę miał niskie stężenie cukru we krwi?
• Czy będę musiał zmienić pracę lub zrezygnować z mojego hobby?
• Czy przyjmowanie insuliny jest skomplikowane?

Jeśli masz umysł zaprzątnięty tymi pytaniami, porozmawiaj z lekarzem lub Pielęgniarką Edukacyjną, którzy są  najlepszymi osobami, które udzielą Ci odpowiedzi. Możliwe jest, że będziesz chciał porozmawiać z kimś kogo znasz, i kto również przyjmuje insulinę. Kiedy znasz już fakty, podjęcie właściwej decyzji będzie dużo łatwiejsze.

Wiele osób z cukrzycą typu 2 zastanawia się, czy zrobiło coś złego, gdy dowiadują się, że potrzebują insuliny. Prawda jest taka, że wcale nie musiałeś zrobić niczego złego. Taka jest naturalna kolej rzeczy - trzustka nie wydziela wystarczającej ilości insuliny w celu osiągnięcia prawidłowego stężenia cukru we krwi. Jeśli chodzi o cukrzycę, potrzebne jest zazwyczaj więcej niż jedno narzędzie, aby uzyskać najlepsze rezultaty: zdrowa dieta, ćwiczenia oraz leczenie.

Rodzaje insuliny
Jeśli nie masz cukrzycy, Twoje ciało wytwarza insulinę o różnych porach dnia. Może produkować stale mniejsze ilości insuliny pomiędzy posiłkami oraz w nocy (tzw. insulina bazalną). Może  również dostarczać większe ilości w odpowiedzi na posiłek (nazywane "bolusami" lub insuliną okołoposiłkową). Razem prawidłowo kontrolują poziom cukru we krwi przez cały dzień.

Ponieważ Twój organizm nie jest w stanie wytworzyć insuliny lub jej wystarczającej ilości, prawdopodobne jest, że będziesz musiał przyjmować więcej niż jeden rodzaj  insuliny, aby uzyskać ten sam efekt. Różne rodzaje insuliny działają w różnym tempie i przez różny okres. Poniżej szczegółowe informacje na temat różnych rodzajów insulin:

- Insulina okołoposiłkowa: obejmuje insulinę szybko i krótko działającą. Krótko działająca insulina zaczyna funkcjonować natychmiastowo i przez krótki okres czasu, zaś insulina szybko działająca  zaczyna wolniej, ale pracuje dłużej.
- Insulina bazalna: Insulina bazalna obejmuje insuliny działające przez średni i długi okres czasu. Rozpoczyna działać wolniej lecz działa dłużej niż w przypadku insuliny okołoposiłkowej. Twój lekarz zaleci Ci przyjmowanie insuliny bazalnej raz lub dwa razy dziennie.
- Mieszanka insulin: Mieszanka insulin zawiera połączenie insuliny bazalnej jak i okołoposiłkowej. W zależności od schematu leczenia, mieszanka ta może pomóc kontrolować cukier we krwi w czasie i pomiędzy posiłkami, a nawet w nocy.

Który schemat  jest odpowiedni dla mnie?

Na rynku znajduje się wiele insulin. Twój lekarz dobierze najlepiej pasującą do Twoich potrzeb.

Różni ludzie potrzebują różnego rodzaju insulin. Schemat przyjmowania insuliny, który będzie odpowiedni dla Ciebie powinien obejmować dwie rzeczy:
- Powinien być dopasowany do Twojego życia – (Co robisz? Kiedy to robisz?) Twój lekarz powinien znać Twoje codzienne zajęcia.  Znając szczegóły twojej aktywności, lekarz pomoże Ci wybrać odpowiednią insulinę.
- Powinien umieć sprostać potrzebom Twojego ciała - Potrzebujesz insuliny cały czas. Większą jej ilość, gdy jesz, zaś mniejszą podczas ćwiczeń. Jeśli chorujesz na cukrzycę typu 1, wszystkie te potrzeby zostaną zaspokojone za pomocą wstrzyknięć insuliny. Jeśli zaś chorujesz na typ 2, niektóre potrzeby mogą być spełnione poprzez insulinę wytwarzaną przez Twój organizm.

Istnieje wiele sposobów łączenia insuliny w celu zaspokojenia różnych rodzajów potrzeb. Twój lekarz prowadzący pomoże Ci znaleźć metodę odpowiednią dla Ciebie.

Jak dużo insuliny potrzebujesz?
Zapotrzebowanie Twojego organizmu na insulinę zależy od tego:

• Ile ważysz?
• Ile ćwiczysz?
• Jak jesteś zbudowany (jak dużo tłuszczu i mięśni posiadasz)?
• Jak wrażliwe na insulinę są twoje komórki?
• Jak dużo jesz i czy są to dobrze zaplanowane posiłki?
• Ilości i jakości Twoich emocji (ilość stresu)?
• Jakie inne rodzaje leków przyjmujesz ?

Dobranie odpowiedniej dawki insuliny jest tak trudne jak dopasowanie garnituru. Możesz zacząć przymierzać garnitury, aż znajdziesz odpowiedni dla siebie. Nie ma znaczenia, jak duży lub mały jest, liczy się to, że pasuje do Ciebie. Jeśli chodzi o stężenie cukru we krwi, to właśnie organizm powie Ci, jaki poziom jest dla Ciebie najlepszy.

Jak dużo insuliny powinienem przyjmować?
Podobnie jak wysokość mierzona jest w centymetrach, insulina  mierzona jest w "jednostkach". Jednostka to mała ilość czystej insuliny.

Wstrzyknięcia insuliny
Lekarz lub Pielęgniarka Edukacyjna pokaże Ci, jak wstrzykiwać insulinę. Przed zrobieniem sobie zastrzyku, należy uważnie przeczytać wszystkie informacje i wskazówki, które znajdują się na ulotce leku (insuliny). Same wstrzyknięcia są proste, jednak wymagają praktyki. Poproś o wsparcie lekarza lub pielęgniarkę.

Wybór miejsca do wstrzyknięcia insuliny
Bardzo ważna jest znajomość miejsc wstrzyknięć insuliny. Wykres z prawej strony pokazuje pokratkowane obszary i kolorowe miejsca gdzie możesz wstrzykiwać insulinę. Czasem możesz potrzebować pomocy członka rodziny.

Rotacja miejsc wstrzyknięć
Aby insulina działała jak najlepiej, ważne jest, aby zmieniać  lokalizację wstrzyknięć. Zwane jest to rotacją wstrzyknięć. Jeśli wykonujesz więcej niż jedno wstrzyknięcie każdego dnia, należy dobierać  inny obszar do każdej iniekcji. Docelowo powinniśmy korzystać zamiennie ze wszystkich obszarów. Gdy tak postępujesz, żadne z miejsc nie jest zbyt często używane. Wielokrotne wstrzyknięcia w te same miejsca mogą spowodować przerost i zwłóknienie tkanki podskórnej, co zmniejsza lub może zmieniać wchłanianie insuliny.

Insulina wchłania się z różną prędkością po podaniu w różne miejsca. Tak więc, Twój poziom cukru może być wyższy lub niższy w zależności od tego, gdzie insulina była wstrzyknięta. Czasami możesz użyć celowo  określonego miejsca, po to aby insulina wchłonęła się szybko lub wolno. Na przykład, jeśli będziesz miał zamiar jeść w bardzo krótkim czasie po iniekcji, powinieneś wstrzyknąć insulinę w tkankę podskórną na brzuchu.

Większość insulin przenika do krwi:

• Najszybciej po wstrzyknięciu w obszar na brzuchu.
• Nieco wolniej po wstrzyknięciu w ramię.
• Jeszcze wolniej z tkanki podskórnej uda.
• Najwolniej po wstrzyknięciu w pośladek.

Sposoby podawania insuliny
Istnieje kilka sposobów podawania insuliny, w tym strzykawki, peny i pompy insulinowe. Peny wielokrotnego użytku są najczęściej stosowane i różnią się biorąc pod uwagę producenta. Peny wielokrotnego użytku są łatwiejsze w obsłudze i poręczniejsze niż strzykawki. Są też od nich wygodniejsze, ponieważ można je przenosić w dyskretny sposób. Pompy insulinowe są niewielkimi urządzeniami wielkości pagera, które dostarczają insulinę za pomocą cewnika umieszczonego pod skórą brzucha. Można je ustawić na powolne dostarczanie insuliny w ciągłym wlewie przez cały dzień lub uwalnianie większych ilości gdy poziom cukru we krwi jest wysoki lub podczas posiłków. Główną zaletą pompy jest to, że w większym stopniu naśladuje fizjologiczną produkcję insuliny przez trzustkę. Jednakże, cały czas powinieneś monitorować poziom cukru we krwi.

Dzieci i insulina
Przyjmowanie insuliny nie musi oznaczać, że Twoje dziecko będzie czuło się ”inne” w codziennym życiu. Może ono żyć w pełni aktywnie u boku swoich rówieśników nie chorujących na cukrzycę. Ten rozdział przedstawi kilka rozważań na temat przyjmowania insuliny przez dzieci. Pamiętaj, aby omówić te i inne kwestie z lekarzem, który opiekuje się dzieckiem. Wspólnie możecie ustalić metodę terapii najmniej uciążliwą dla dziecka.

Strach przed zastrzykiem:
Co zrozumiałe - dzieci, od maluchów do nastolatków, są przerażone koniecznością wstrzykiwania insuliny. Pomóc mogą słowa zrozumienia: "Tak, wiem, że to boli. Jesteś bardzo odważny”. Takie słowa sprzyjają budowaniu pozytywnych doświadczeń związanych z przyjmowaniem insuliny, w przeciwieństwie do gróźb. Bądź otwarty i szczery w stosunku do swojego dziecka i rozmawiaj o jego uczuciach. Strach, wrogość i poczucie winy są normalnymi emocjami w tej sytuacji. Twój lekarz może pomóc Ci przewidzieć niektóre typowe reakcje dzieci, tak abyś wiedział, jak się do nich odnieść.

Dzieci u których niedawno zdiagnozowano cukrzycę i faza "miesiąca miodowego"
U dzieci, u których niedawno rozpoznano cukrzycę typu 1, które zaczynają przyjmować insulinę, powszechne jest wejście w fazę "miesiąca miodowego". Może pojawić się ona w ciągu kilku tygodni od rozpoczęcia przyjmowania insuliny i skończyć po kilku miesiącach. Etap ten jest przejściowy. Dzieci w tej fazie mogą potrzebować mniej insuliny niż w początkowym etapie leczenia. Ważne jest, aby cały czas ściśle współpracować z lekarzem. Jest on w stanie zidentyfikować, czy Twoje dziecko wkracza w tę fazę i dostosować dawkę insuliny.

Zagadnienia związane z młodzieżą i dziećmi w wieku szkolnym
Gdy zaczyna się przejmować insulinę, pojawia się wiele zagadnień odmiennych dla niemowląt, małych dzieci, przedszkolaków i dzieci w wieku szkolnym. Pamiętaj, aby zapytać  lekarza o problemy charakterystyczne dla poszczególnych grup wiekowych związane z przyjmowaniem insuliny. Jednym z typowych problemów jest niskie stężenie glukozy we krwi (hipoglikemia). Twoje dziecko może doświadczyć hipoglikemii, jeżeli stosuje zbyt dużo insuliny lub spożywa niewystarczającą ilość pokarmów. Niski poziom glukozy we krwi stanowi trudność szczególnie u małych dzieci, ponieważ nie rozumieją co dzieje się z ich organizmem. Mogą one mieć również problem z przekazaniem tych informacji.

Aby wiedzieć kiedy dziecko ma niski poziom glukozy we krwi, powinieneś często go sprawdzać. Powinieneś współpracować z lekarzem w celu określenia odpowiednich poziomów glukozy. Należy je tak dobrać, aby zmniejszać ryzyko wystąpienia hipoglikemii.

Który ze sposobów podawania insuliny jest najbardziej odpowiedni dla Ciebie?
Przy wyborze metody podawania insuliny należy wziąć pod uwagę szereg czynników, w tym Twój styl życia, sprawność ruchową i wzrokową, zdolność do obsługi sprzętu, poprawne wykonywanie wstrzyknięć i oczywiście własne preferencje. Peny oferują większą swobodę i łatwiejszą obsługę. Twój lekarz pomoże Ci zdecydować, które z urządzeń będzie najlepiej odpowiadało Twoim potrzebom i upewni się, czy wiesz jak z niego korzystać.

Uwaga na temat zużytych igieł 
Większość krajów wymaga, aby wyrzucać zużyte igły i peny do specjalnego twardego pojemnika. Skontaktuj się z najbliższym ośrodkiem zdrowia bądź apteką w celu ustalenia w jaki sposób pozbyć się zuzytych igieł. 

Obsługa i przechowywanie insuliny
Jeśli nieodpowiednio przechowujesz insulinę, może ona działać nieprawidłowo. Warto więc przeczytać wskazówki, które znajdują się na ulotkach informacyjnych dołączanych do leków.

Aby utrzymać insulinę w dobrym stanie, musisz:

• Trzymać swoje zapasy insuliny w lodówce.
• Nigdy nie pozwalać zamarznąć insulinie.
• Peny, które obecnie używasz, nie powinny być przechowywane w lodówce.
• Insulina, którą używasz powinna być schłodzona (poniżej 28°C) i trzymana z dala od źródeł ciepła i światła.
• Nigdy mocno nie wstrząsaj insuliny i nie pozwól, aby opakowanie się rozbiło. Insulina, która jest przechowywana w sposób nieodpowiedni ma większe prawdopodobieństwo zlepienia się lub przymarznięcia.

Sprawdź datę ważności
Przed zakupem, zawsze należy sprawdzić datę ważności wydrukowaną na opakowaniu insuliny. Data ważności musi być odpowiednio długa, aby umożliwić Ci wykorzystanie całego zapasu insuliny. Nie kupuj i nie korzystaj z insuliny, której data ważności minęła.

Upewnij się, że zawartość jest w dobrym stanie
Zwykła insulina:

• Powinna być przezroczysta i nie posiadać żadnego koloru
• Jeśli zawartość jest mętna, zagęszczona, lekko zabarwiona, lub zawiera ciała stałe, nie stosuj tej insuliny

Mieszanka insulin:

• Po delikatnym wymieszaniu powinna mieć mętny, wygląd i białą barwę.
• Jeśli po wymieszaniu zauważysz grudki - nie stosuj tej insuliny.
• Jeśli cząsteczki na dnie lub na ściankach fiołki zabarwiają jej wygląd, nie stosuj jej.

Jeśli wystąpił którykolwiek z wymienionych przypadków, skontaktuj się z producentem insuliny.

Podróżując z insuliną
Podczas podróży trudne może okazać się utrzymanie regularnego harmonogramu wstrzyknięć insuliny i kontroli poziomu cukru we krwi. Dzięki planowaniu każda podróż może przebiegać bez zakłóceń. Przed wyjazdem porozmawiaj o swoich planach z lekarzem.

Wskazówki pomocne podczas podróży
Zmiana strefy czasowej może odbić się na twoim regularnym harmonogramie wstrzyknięć insuliny. Twój lekarz pomoże Ci dostosować dawki i czas wstrzyknięć. Jeśli zamierzasz lecieć samolotem, Twój lekarz powinien przygotować Ci pismo stwierdzające, że chorujesz na cukrzycę i musisz używać wstrzykiwaczy  z insuliną. Upewnij się, że Twoje zapasy są wyraźnie oznaczone. To pomoże Ci przejść przez ochronę. Ze względu na fakt, iż zmiany w zakresie bezpieczeństwa lotniska są często wprowadzane, należy skontaktować się z pracownikami lotniska w celu uzyskania najnowszych informacji na temat ograniczeń przewozowych.

Zabierz ze sobą 2 lub 3 razy więcej potrzebnej insuliny. W ten sposób, jeśli część zostanie utracona lub uszkodzona, będziesz miał zapas.

Nie przechowuj insuliny w bagażniku swojego samochodu ani w torbie, która będzie kontrolowana. Skrajne wahania temperatury mogą jej zaszkodzić.

Korzystając z jakiegokolwiek rodzaju transportu, bądź zawsze przygotowany na opóźnienia. Miej zawsze przy sobie insulinę i jej zapasy w zimnym opakowaniu utrzymującym właściwą temperaturę (nie zapakowane w walizce), a także zdrowe przekąski, które mogą również służyć jako posiłek w przypadku opóźnienia lotów.

Zabierz ze sobą coś do jedzenia na pokład samolotu, nawet jeśli jest to krótki lot. Opóźnienia mogą kolidować z Twoim harmonogramem posiłków. Zgodnie z instrukcją, wstrzyknij insulinę przed lub po posiłku.

Uważaj, aby nie wprowadzić zbyt dużej ilości powietrza do fiolki z insuliną. Ciśnienie znajdujące się w kabinie sprawia, że powietrze częściej dostaje się do wnętrza fiolki.